Wat is systemisch werk?
Systemisch werk is een manier van kijken naar mensen, relaties en organisaties, waarbij de samenhang binnen een groter geheel centraal staat. In plaats van alleen te kijken naar een vraag, klacht of gedrag van een persoon, onderzoekt systemisch werk hoe deze samenhangt met de systemen waarvan iemand deel uitmaakt. Dat kunnen bijvoorbeeld een gezin, familie, partnerrelatie, organisatie of team zijn.
Het uitgangspunt van systemisch werk is dat mensen niet los van hun omgeving kunnen worden gezien. Binnen ieder systeem ontstaan onderlinge relaties, patronen en dynamieken die van invloed kunnen zijn op hoe iemand zich voelt, denkt en handelt. Door deze samenhang zichtbaar te maken, kan meer inzicht ontstaan in een vraag of situatie.
De mens als onderdeel van een groter geheel
Niemand staat op zichzelf. Vanaf onze geboorte maken we deel uit van een gezin en familie. Later komen daar andere systemen bij, zoals school, werk, een partnerrelatie, een eigen gezin of een organisatie. Binnen al deze systemen ontstaan verbindingen die van invloed kunnen zijn op ons dagelijks leven.
Soms verlopen deze verbindingen vanzelfsprekend. Soms ontstaan er patronen die ervoor zorgen dat mensen steeds opnieuw tegen vergelijkbare situaties aanlopen. Denk aan terugkerende conflicten, moeite met grenzen stellen, gevoelens van verantwoordelijkheid voor anderen, onzekerheid of het gevoel niet op de juiste plek te staan.
Systemisch werk onderzoekt deze patronen niet om schuldigen aan te wijzen, maar om inzicht te krijgen in de samenhang tussen mensen en hun omgeving.
Waar komt systemisch werk vandaan?
Systemisch werk kent verschillende theoretische achtergronden. Invloeden komen onder andere uit de systeemtheorie, de contextuele benadering, gezinstherapie en het familieopstellingenwerk. In de loop der jaren hebben veel professionals het vakgebied verder ontwikkeld en toegepast binnen uiteenlopende werkvelden.
Daardoor bestaat er tegenwoordig niet één manier van systemisch werken. Iedere professional ontwikkelt vaak een eigen stijl en combineert systemische inzichten met andere vakgebieden, zoals coaching, therapie, onderwijs, organisatieontwikkeling of gezondheidszorg.
Hoe wordt systemisch werk toegepast?
Systemisch werk wordt tegenwoordig op veel verschillende manieren ingezet: persoonlijke ontwikkeling, coaching en begeleiding, relatie- en gezinsbegeleiding, opvoedingsvragen, organisatie- en teamontwikkeling, leiderschap, onderwijs en gezondheidszorg.
De bekendste werkvorm is de familieopstelling. Daarnaast bestaan er onder meer organisatieopstellingen, structuuropstellingen, individuele opstellingen, tafelopstellingen en vele andere vormen van systemisch werken.
Is systemisch werk hetzelfde als een familieopstelling?
Nee. Een familieopstelling is één van de bekendste werkvormen binnen het systemisch werk, maar systemisch werk is veel breder. Er bestaan verschillende methodieken en toepassingen, zowel voor individuele begeleiding als voor groepen, organisaties en teams.
Wanneer kies je hiervoor?
Wanneer je merkt dat bepaalde situaties of patronen zich blijven herhalen, en je inzicht wilt in de achtergronden van een vraagstuk. Systemisch werk biedt geen standaardoplossingen, maar een manier om met meer bewustzijn naar een situatie te kijken.
Zoek een passende opsteller
Vind een opsteller in jouw regio die gespecialiseerd is in dit thema.
Meer over basiskennis
Wat is een opstelling?
Een opstelling is een methode waarbij een persoonlijke of professionele situatie ruimtelijk wordt uitgebeeld — met mensen (representanten) of objecten. Zo worden verborgen dynamieken zichtbaar en voelbaar. Dat inzicht vormt de basis voor begrip en verandering.
Wat is een familieopstelling?
Een familieopstelling is een werkvorm binnen het systemisch werk waarmee de dynamieken binnen een familiesysteem worden onderzocht. Het uitgangspunt is dat ieder mens deel uitmaakt van een groter geheel, waarin relaties, loyaliteiten en ingrijpende gebeurtenissen invloed kunnen hebben op hoe iemand zich voelt, denkt en handelt.
Hoe werkt een familieopstelling?
Een familieopstelling verloopt in stappen: de cliënt formuleert een vraag, plaatst representanten in de ruimte, en de opsteller begeleidt het proces. Representanten voelen en bewegen vanuit het systeem. Het einddoel is een beeld dat helend of verhelderend aanvoelt.
Wat gebeurt er tijdens een familieopstelling?
Tijdens een familieopstelling word je begeleid door een opsteller terwijl representanten jouw familiesysteem uitbeelden. Je ziet patronen zichtbaar worden, hoort wat representanten voelen, en ervaart wat er nodig is om het systeem in balans te brengen.